Co to jest władza rodzicielska:

Władza rodzicielska to uprawnienia i obowiązki rodziców względem dziecka. Obejmuje ona w szczególności obowiązek wychowania go, reprezentowania oraz sprawowania opieki nad nim oraz jego majątkiem (art. 95 k.r.o.). Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską do uzyskania pełnoletności. Władzę rodzicielską może mieć tylko osoba, która ukończyła 18 lat lub za zgodą sądu zawarła małżeństwo przed uzyskaniem pełnoletności, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych (nieubezwłasnowolniona).

Każde z rodziców jest zobowiązane i jednocześnie uprawnione do sprawowania władzy rodzicielskiej. o istotnych sprawach dziecka rodzice powinni decydować wspólnie (art. 97 k.r.o.). Jeżeli nie są w stanie się porozumieć, lub gdy jedno z rodziców pozbawia drugie możliwości decydowania o sprawach ważnych dla dziecka, ich spór może rozstrzygnąć sąd rodzinny. Każde z rodziców może napisać do sądu wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka. Taki wniosek rozpatruje sąd rejonowy właściwy dla miejsca, w którym mieszka dziecko (jeżeli dziecko nie ma miejsca zamieszkania, bierzemy pod uwagę miejsce, w którym aktualnie przebywa).

Prawo rodzinne i opiekuńcze przewiduje, że jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, nie pozostającym ze sobą w związku małżeńskim, sąd opiekuńczy może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień (art. 107 k.r.o.). Taką samą decyzję może podjąć sąd w sytuacji, gdy rodzice nie pozostają ze sobą w związku małżeńskim, pozostają w związku małżeńskim, lecz żyją oddzielnie oraz podczas rozwodu i separacji.
Ograniczenie to następuje z powodów praktycznych, jeżeli rodzice nie są w stanie razem zgodnie wykonywać władzy rodzicielskiej. Decydując, któremu z nich powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej, a któremu ograniczyć, sąd powinien rozważyć szereg okoliczności mogących wpłynąć na to, które z rodziców daje większą gwarancję prawidłowego rozwoju dziecka.

Ingerencja we władzę rodzicielską:

Jeżeli władza rodzicielska nie jest prawidłowo sprawowana, sąd może zadecydować o jej ograniczeniu, pozbawieniu lub zawieszeniu.
Ograniczenie władzy rodzicielskiej może nastąpić, wówczas gdy zagrożone jest dobro dziecka. To ograniczenie może polegać na:

• zobowiązaniu rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania (np. zobowiązanie dziecka, aby chodziło do szkoły, a rodziców – aby tego dopilnowali),
• określeniu, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu albo poddaniu rodziców innym ograniczeniom, którym podlega opiekun (np. stały nadzór sądu opiekuńczego),
• poddaniu wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego,
• skierowaniu małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową opiekę nad dziećmi,
• zarządzeniu o zabraniu dziecka z rodziny i umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej (art. 109 k.r.o.).

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może nastąpić, gdy władza ta nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody (np. choroba psychiczna uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej), gdy rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej (np. znęcają się nad dzieckiem) lub w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka (np. zaniedbują dziecko) (art. 111 k.r.o.).
Sąd może zawiesić władzę rodzicielską, gdy istnieje przemijająca przeszkoda w jej wykonywaniu (art. 110 k.r.o.). Może tak być np. gdy rodzic znajduje się w szpitalu z powodu choroby.

Procedura ingerencji we władzę rodzicielską:

Decyzję o ograniczeniu, pozbawieniu lub zawieszeniu władzy rodzicielskiej sąd rodzinny może podjąć z urzędu. Oznacza to, że sam podejmuje odpowiednie kroki, ilekroć uzna to za stosowne. Informacja na temat krzywdy dziecka może trafić do sądu w różny sposób. Informacja taka może dotrzeć z sądu karnego (sąd karny, jeżeli uzna za celowe ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej, w przypadku popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego lub we współdziałaniu z nim, zawiadamia sąd opiekuńczy) lub od osoby, która ma kontakt z dzieckiem (każda osoba, która wie o krzywdzie dziecka ma obowiązek zawiadomić sąd opiekuńczy składając wniosek o wgląd w sytuację małoletniego). Taką decyzję może podjąć również sąd na wniosek. Wniosek o pozbawienie, ograniczenie lub zawieszenie praw rodzicielskich składa się w sądzie rejonowym, w wydziale rodzinnym i nieletnich. Taki wniosek może być też złożony w sprawie o rozwód lub separację.

Zakaz osobistej styczności z dzieckiem:

Prawo do osobistej styczności z dzieckiem nie należy do zakresu treści władzy rodzicielskiej. Osobistą stycznością jest nie tylko spotykanie się, ale też listy, telefony, e-maile.

Zakaz osobistej styczności z dzieckiem może być orzeczony tylko w stosunku do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej, jeżeli wymaga tego dobro dziecka (art. 113 k.r.o.). Zakaz dotyczy wszelkich kontaktów z dzieckiem.
Wyjątkowo można ograniczyć osobistą styczność z dzieckiem rodzicom, którym ograniczono władzę rodzicielską przez umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej. Ograniczenie kontaktów może polegać, np. na zakazie widywania się z dzieckiem lub ograniczeniu tych spotkań do wyznaczonych terminów. Jeżeli chcemy, aby sąd wydał zakaz osobistej styczności z dzieckiem lub ją ograniczył, musimy zwrócić się z wnioskiem o zakazanie oraz ograniczenie osobistej styczności z dzieckiem. Wniosek może złożyć każde z rodziców. Właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd rejonowy w miejscu zamieszkania dziecka (a jeżeli dziecko nie ma miejsca zamieszkania, w miejscu jego pobytu). Sąd może także zadecydować o zakazie kontaktów z urzędu.